Znaczenie metali w globalnej gospodarce

Wydobywane przez nas metale stanowią podstawę rozwoju światowej gospodarki, a ich wielorakie zastosowania pozwalają na lepsze codzienne życie miliardów ludzi na całym świecie. 

Miedź jest współcześnie niezbędna do życia. Jest pomocna w dostawie energii elektrycznej i czystej wody do naszych domów i miast oraz w istotny sposób przyczynia się do trwałego i zrównoważonego rozwoju. Od wieków metal ten jest obecny w historii postępu ludzkości. W Grupie KGHM jesteśmy przekonani, że unikalne właściwości miedzi czynią ją nieocenionym elementem przyszłości, a jej znaczenie dla globalnego rozwoju będzie rosnąć. Wydajność energetyczna, odnawialne źródła energii, inteligentne sieci energetyczne i elektryfikacja transportu to tylko niektóre obszary, w których rola miedzi będzie się zwiększać, pozwalając jednocześnie na zbilansowany rozwój światowejgospodarki. Możemy tego nie zauważać, gdyż miedź jest często ukryta w ścianach, wewnątrz wyposażenia, może być pokryta izolacją ochronną, znajdować się pod lub nad powierzchnią ziemi. W każdym momencie naszego życia odczuwamy jej pozytywny wpływ.

Wykorzystanie miedzi w gospodarce w obiegu zamkniętym
Źródło: European Copper Institute, prezentowane dane dotyczą Unii Europejskiej

W 2015 roku wyprodukowaliśmy 718 200 ton miedzi płatnej

Wykorzystanie miedzi*

Elektronika i energetyka

Mając najwyższą przewodność elektryczną, surowiec ten odgrywa kluczową rolę w rozwoju elektrotechniki i elektroniki.

Od linii wysokiego napięcia do mikroobwodów i od generatorów o mocy gigawatów do komputerów, na każdym etapie wytwarzania, przesyłu i użytkowania energii elektrycznej miedź jest szczególnie ważnym, energooszczędnym metalem. Jest preferowanym oraz najbezpieczniejszym przewodnikiem do zastosowań w instalacjach elektrycznych w budownictwie. Doskonałe przewodnictwo elektryczne i cieplne tego surowca wykorzystuje się w odnawialnych źródłach energii. Miedź jest jednym z materiałów stosowanych obecnie w ogniwach fotowoltaicznych, solarnych instalacjach cieplnych oraz energetyce wiatrowej.

Technologie oparte na miedzi mogą się przyczynić do obniżenia emisji CO2 zarówno w energetyce, jak i w budownictwie. Szacuje się, że wykorzystując doskonałą przewodność elektryczną miedzi, w ciągu następnych 10–20 lat w Unii Europejskiej będzie można zmniejszyć emisje CO2 o 100 mln ton rocznie. Jeśli w tych szacunkach uwzględnimy rozbudowę solarnych technologii grzewczych oraz wymianę starych transformatorów (ukryci konsumenci energii) na nowoczesne i energooszczędne, zbudowane z uzwojeń z miedzi, będzie możliwe dalsze znaczące obniżenie emisji CO2. Warto też dodać, że optymalizacja kabli elektroenergetycznych pod kątem strat przekrojów to roczna oszczędność energii rzędu 35 TWh. Przekłada się to na zmniejszenie emisji CO2 o 14 mln ton. Według ekspertów umiejętne i konsekwentne stosowanie miedzi w szeroko pojętej energetyce może do 2050 r. obniżyć całkowitą emisję CO2 krajów UE o 25 proc., czyli ponad 1 mld 100 mln ton.

Architektura

Miedź w architekturze uzupełnia powszechnie używa- ne naturalne materiały, takie jak cegła, drewno, kamień czy szkło i może być wykorzystywana w bu- dynkach projektowanych zarówno w stylu tradycyj- nym, jak i nowoczesnym. Miedziane rury są stosowane w wielu domach w instalacjach zimnej i ciepłej wody oraz w instalacjach grzewczych, służą także do bez- piecznego doprowadzania gazu ziemnego do domów i przedsiębiorstw.

Miedź i jej stopy wystawione na działanie warunków zewnętrznych pokrywają się stopniowo atrakcyjną zieloną patyną, która podkreśla wygląd posągów, dachów oraz innych elementów architektonicznych i dekoracyjnych.

Ochrona zdrowia

Miedź przeciwdrobnoustrojowa zabija bakterie i wirusy wywołujące infekcje, co wiąże sie ze świadczeniami opieki zdrowotnej. Dane z ostatnich badań klinicznych wskazują, że wymieniając kluczowe powierzchnie dotykowe w bliskim otoczeniu pacjenta na wykonane z miedzi przeciwdrobnoustrojowej, można obniżyć ryzyko zakażenia pacjenta aż o 58 proc. Miedziane powierzchnie dotykowe o własnościach przeciwdrobnoustrojowych, stanowiące część architektury i wyposażenia szpitalnego, mogą polepszyć profilaktykę i w istotny sposób ograniczyć występowanie zakażeń szpitalnych. W Polsce pilotażową instalację powierzchni dotykowych z miedzi przeciwdrobnoustrojowej wykonano na Oddziale Nefrologii w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym we Wrocławiu. Dodatkowo w najbardziej uczęszczanych miejscach szpitala – w przedsionku i holu głównym – wymieniono poręcze na mosiężne, gdyż jak wykazały badania, te ze stali nierdzewnej były nośnikiem dużej ilości drobnoustrojów chorobotwórczych. Szpital wykonał badania mikrobiologiczne, które potwierdziły skuteczność miedzi przeciwdrobnoustrojowej w eliminowaniu groźnych dla zdrowia drobnoustrojów.

Na świecie miedź przeciwdrobnoustrojową stosuje się nie tylko w szpitalach czy domach spokojnej starości, ale też w komunikacji miejskiej (Tokio), na lotniskach (Sao Paulo) czy w ośrodkach sportowych (jedna z rewelacji brazylijskiego mundialu – drużyna Chile – trenowała w ośrodku Juan Pinto Durán Sports Complex, gdzie zainstalowano elementy z miedzi Cu+).

Design

Własności plastyczne i estetyczne miedzi wykorzystywane są w projektowaniu i wzornictwie wielu przedmiotów codziennego użytku. Surowiec ten jest dosko- nałym materiałem do wyrobu różnych przedmiotów, ponieważ zarówno w postaci czystego metalu, jak i stopów, takich jak mosiądz czy brąz, daje niewyczerpane możliwości obróbki. Doskonale kowalna, ciągliwa i trwała ma atrakcyjny wygląd dzięki palecie barw – od czerwieni przez brąz do zieleni; oprócz złota jest jedynym metalem o tak charakterystycznej barwie. Silna tożsamość i trwająca przez tysiąclecia tradycja stosowania miedzi składają się na jej estetyczny i techniczny potencjał. Cenią ją sobie współcześni architekci i projektanci, którzy tworzą z tego surowca awangardowe obiekty.

*Opracowano na podstawie danych Europejskiego Instytutu Miedzi oraz strony www.miec-miedz.pl.

Wykorzystanie pozostałych metali

  • Srebro
  • Złoto
  • Molibden
  • Ren

Srebro znajduje z roku na rok coraz większe zastosowanie w nowoczesnych technologiach. Jako jeden z najlepszych przewodników prądu i ciepła jest idealnym metalem dla różnorodnych zastosowań elektrycznych, np. przełączników, kondensatorów ceramicznych, specjalistycznych klejów przewodzących i folii w ogrzewanych szybach samochodowych. Srebro stosuje się również jako materiał powłokowy do optycznych nośników danych, w tym DVD, a także przy produkcji paneli słonecznych i luster. Ważnymi odbiorcami srebra są banki, metal ten traktuje się również jako metal inwestycyjny. Srebro szeroko wykorzystywane jest też w przemyśle jubilerskim oraz fotograficznym, a także przez producentów monet i medali. Ze względu na naturalne antybakteryjne właściwości coraz częściej srebro stosuje się w medycynie.

Srebro wykorzystano w bezzałogowej sondzie Magellan wysłanej przez NASA do badania planety Wenus. Powleczone nim płytki kwarcowe chroniły sondę przed promieniowaniem słonecznym w czasie czteroletniej misji naukowej.

W 2015 roku wyprodukowaliśmy 1 283 209kg srebra metalicznego*

Złoto wykorzystywane jest w produkcji wyposażenia przemysłowego, w elektronice, jubilerstwie oraz traktowane jest jako lokata kapitału. Stanowi też zabezpieczenie realnej wartości papierowego pieniądza (taką funkcję pełni dziś ok. 75 proc. wydobytych zasobów). Co roku ok. 9 proc. światowego popytu na ten kruszec ma związek z jego zasto- sowaniami w nowych technologiach – w większości w przemyśle elektronicznym. Znakomita przewodność złota i jego odporność na korozję sprawiają, że jest ono naturalnym wyborem dla producentów komponentów wysokiej klasy. Ponadto doskonała biokompatybilność tego metalu sprawia, że może on być używany w stomatologii. Złoto znajduje również zastosowanie w przemyśle kosmicznym oraz w ogniwach paliwowych. Jego właściwości katalityczne zaczynają być zauważane również przez sektor motoryzacyjny jako alternatywa dla tradycyjnych metali stosowanych w katalizatorach.

Ze złota można wytworzyć na tyle cienką warstwę, że staje się ona przezroczysta. Takie warstwy są używane w szybach niektórych kokpitów samolotów, co pomocne jest w ich odladzaniu lub zapobieganiu oblodzeniu dzięki przepuszczeniu prądu przez taką warstwę.

W 2015 roku wyprodukowaliśmy 6 383kg złota metalicznego**

Cieszy nas coraz silniejsza pozycja KGHM na światowym rynku molibdenu – bardzo twardego metalu o srebrzystobiałej barwie. Molibden coraz częściej wykorzystywany jest zarówno przez rozwijające się, jak i rozwinięte gospodarki świata. Większość wyprodukowanego molibdenu (65 proc.) trafia do przemysłu stalowego – jego użycie w stopach znakomicie zwiększa odporność na wysoką temperaturę i korozję. Wykorzystany w stopie stali powoduje jego wzmocnienie, trwałość w wysokich temperaturach (do 1900°C) i ma działanie antykorozyjne. Stopy te stosowane są w lotnictwie, petrochemii, transporcie oraz przy budowie rurociągów. Molibden wykorzystuje się również w branży chemicznej jako dodatek do smarów, materiał ognioodporny lub pigment do farb. Metal ten używany jest też w suplementach diety, tzw. multiwitaminach – ludzkie ciało zawiera ok. 0,07 miligrama molibdenu na kilogram masy.

Produkcja koncentratu molibdenu odbywa się w naszej kopal- ni Robinson w USA, a w 2015 r. została uruchomiona także w kopalni Sierra Gorda w Chile. Koncentrat ten zawiera średnio 48–50 proc. molibdenu i sprzedawany jest do dalszego prze- robu. 

W 2015 roku wyprodukowaliśmy 4,2 ton molibdenu***

KGHM jest jedynym europejskim producentem renu z własnych zasobów. Ren to cenny i bardzo rzadki metal. Jego temperatura topnienia wynosi 3186°C – jest to trzecia najwyższa temperatura topnienia wśród wszystkich pier- wiastków. W połączeniu z najwyższą temperaturą wrzenia (5596°C), wysoką gęstością (21,03 g/ cm3), a także dużą twardością oraz odpornością na korozję i odkształcanie czyni to ren metalem wyjątkowym. Ren używany jest m.in. do produk- cji części turbin silników odrzutowych, turbin gazowych oraz osłon pojazdów kosmicznych. Jego zastosowanie umożliwia pracę silników przy wyższych temperaturach, co poprawia ich osiągi, pozwalając jednocześnie na efektywniejsze zużycie paliwa. Metal ten znajduje zastosowanie również w przemyśle petrochemicznym, w którym wykorzystywany jest jako katalizator w produkcji benzyny wysokooktanowej.

Ren stosowany jest również do wytwarzania elementów grzew- czych, styków elektrycznych, elektrod, elektromagnesów, lamp próżniowych i rentgenowskich, żarówek błyskowych, powłok metalicznych czy elementów silników rakietowych.

W 2015 roku wyprodukowaliśmy 8,9 ton renu*

* Produkcja KGHM Polska Miedź S.A.
** Produkcja KGHM Polska Miedź S.A. i KGHM International Ltd. oraz 55% Sierra Gorda
*** Produkcja KGHM International Ltd. i Sierra Gorda S.C.M.