9. Aktywa trwałe i związane z nimi zobowiązania

Nota 9.1 Rzeczowe i niematerialne aktywa górnicze i hutnicze

Zasady rachunkowości - aktywa rzeczowe

Najistotniejsze rzeczowe aktywa trwałe Grupy Kapitałowej stanowią nieruchomości związane z działalnością górniczą i hutniczą, obejmujące grunty własne, budynki, obiekty inżynierii wodnej i lądowej takie jak: kapitalne wyrobiska górnicze (w tym,
 w kopalniach głębinowych: szyby, studnie, sztolnie, chodniki, komory główne), rurociągi podsadzkowe, odwadniające
 i przeciwpożarowe, otwory piezometryczne, linie kablowe elektroenergetyczne, sygnalizacyjne i światłowodowe. Do rzeczowych aktywów trwałych górniczych i hutniczych zalicza się również koszty usuwania nakładu w kopalniach odkrywkowych oraz maszyny, urządzenia techniczne, środki transportu i inne ruchome środki trwałe.

Rzeczowe aktywa trwałe wycenia się w cenie nabycia/koszcie wytworzenia pomniejszonych o skumulowaną amortyzację (umorzenie) oraz skumulowane odpisy z tytułu utraty wartości (polityka dotycząca utraty wartości przedstawiona została
 w Części 3).

W wartości początkowej środków trwałych Grupa ujmuje zdyskontowane koszty likwidacji środków trwałych po działalności górniczej podziemnej i odkrywkowej oraz innych obiektów, które zgodnie z obowiązującym prawem podlegają likwidacji po zakończeniu działalności. Zasady ujmowania i wyceny kosztów likwidacji przedstawione są w nocie 9.4.

Cenę nabycia/koszt wytworzenia powiększają koszty finansowania zewnętrznego (tj. odsetki oraz różnice kursowe stanowiące korektę kosztu odsetek) zaciągniętego na nabycie lub wytworzenie dostosowywanego składnika rzeczowych aktywów trwałych.

Odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych (z wyłączeniem gruntów) Grupa dokonuje, w zależności od wzorca konsumowania korzyści ekonomicznych z danego składnika rzeczowych aktywów trwałych:

  • metodą amortyzacji liniowej, dla składników, które są wykorzystywane w procesie produkcji w równomiernym stopniu
    w całym okresie ich użytkowania, oraz
  • metodą amortyzacji naturalnej (metodą jednostek produkcji), dla składników w odniesieniu do których konsumpcja korzyści ekonomicznych jest bezpośrednio powiązana z ilością wydobytej kopaliny ze złoża lub z ilością wytworzonych jednostek produkcji i wydobycie to lub produkcja nie są równomierne w całym okresie ich użytkowania. W szczególności dotyczy to budynków i budowli kopalń, jak również maszyn i urządzeń górniczych.

Okresy eksploatacji i tym samym stawki amortyzacyjne środków trwałych funkcjonujących w ciągu technologicznym produkcji miedzi, dostosowane są do planów zakończenia działalności.

Dla poszczególnych grup środków trwałych przyjęto okresy użytkowania, oszacowane na podstawie oczekiwanego życia kopalni z uwzględnieniem zawartości złoża, w następujących przedziałach:

Grupa
Całkowity okres użytkowania

Budynki

25-90 lat

Kapitalne wyrobiska górnicze

22-90 lat

Rurociągi podsadzkowe, odwadniające i przeciwpożarowe

6-90 lat

Linie kablowe elektroenergetyczne, sygnalizacyjne i światłowodowe

10-70 lat

Koszt zdejmowania nadkładu

 

Urządzenia techniczne i maszyny

4-15 lat

Środki transportu

3-14 lat

Inne środki trwałe, w tym narzędzia i przyrządy

5-10 lat

Grupa dokonuje regularnych przeglądów rzeczowych aktywów trwałych pod kątem adekwatności stosowanych okresów użytkowania do bieżących warunków prowadzenia działalności.

Poszczególne istotne części składowe środka trwałego (istotne komponenty), których okres użytkowania różni się od okresu użytkowania całego środka trwałego amortyzowane są odrębnie, przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych odzwierciedlających przewidywany okres ich użytkowania.

W wartości bilansowej środka trwałego ujmuje się koszty regularnych, znaczących przeglądów, w tym koszty przeglądów certyfikacyjnych, których przeprowadzenie jest niezbędne.

Zasady rachunkowości - aktywa niematerialne

Aktywa niematerialne górnicze i hutnicze obejmują przede wszystkim: aktywa z tytułu poszukiwania i oceny zasobów mineralnych oraz prawo do wody w Chile.

Aktywa z tytułu poszukiwania i oceny zasobów mineralnych

W ramach aktywów z tytułu poszukiwania i oceny zasobów mineralnych kwalifikowane są nakłady na:

  • projekty robót geologicznych,
  • uzyskanie decyzji środowiskowych,
  • uzyskanie koncesji i użytkowania górniczego na poszukiwania geologiczne,
  • realizację robót i prac wiertniczych (wiercenia, badania geofizyczne, hydrogeologiczne, obsługa geologiczna, analityka, geotechnika, itd.),
  • zakup informacji geologicznych,
  • wykonanie dokumentacji geologicznej i jej zatwierdzenie,
  • wykonanie oceny ekonomiczno-technicznej zasobów dla potrzeb decyzji o wnioskowanie o koncesje na eksploatację górniczą,
  • koszty zużycia urządzeń i sprzętu (rzeczowe aktywa trwałe) służącego do prowadzenia prac poszukiwawczych.

Aktywa z tytułu poszukiwania i oceny zasobów mineralnych wycenia się w wysokości kosztu pomniejszonego o skumulowane odpisy z tytułu utraty wartości.

Testy na utratę wartości na pojedynczej jednostce (projekcie) Grupa przeprowadza obowiązkowo z chwilą:

  • wykazania technicznej wykonalności i komercyjnej zasadności wydobywania zasobów mineralnych, oraz
  • gdy fakty i okoliczności wskazują, że wartość bilansowa aktywów z tytułu poszukiwania i oceny zasobów mineralnych może przewyższać ich wartość odzyskiwalną.

Ewentualne odpisy ujmuje się przed dokonaniem przeklasyfikowania wynikającego z wykazania technicznej wykonalności i ekonomicznej zasadności wydobywania zasobów mineralnych.

Prawa do wody na terenie Chile

Ze względu na specyficzny charakter tego składnika aktywów, tj. niewyczerpalność źródła, Grupa przyjęła dla tych praw nieokreślony okres użytkowania i nie amortyzuje tego składnika aktywów. Corocznie dokonuje jednak testów na utratę wartości.

Ważne oszacowania i założenia

Ważne oszacowania i założenia dotyczące utraty wartości rzeczowych i niematerialnych aktywów górniczych i hutniczych zostały zaprezentowane w Części 3.

Wartość netto rzeczowych aktywów górniczych i hutniczych podlegających amortyzacji metodą naturalną wynosiła na dzień 31 grudnia 2015 r. 1 983 mln PLN.

Rzeczowe i niematerialne aktywa górnicze i hutnicze

XLS
Rzeczowe aktywa trwałe
Wartości niematerialne
Budynki, budowle w grunty
Urządzenia techniczne, maszyny, środki transportu, w inne środki trwałe
Środki trwałe w budowie
Prawa do wody
Aktywa z tytułu poszukiwania w oceny zasobów mineralnych
Pozostałe
Razem
Stan na dzień 1 stycznia 2014 r.
Wartość brutto
10 360
8 532
2 902
207
1 529
699
24 229
Umorzenie
(4 904)
(4 475)
-
-
-
(229)
(9 608)
Odpisy z tytułu utraty wartości
(186)
-
-
-
-
(31)
(217)
Wartość księgowa netto
5 270
4 057
2 902
207
1 529
439
14 404
Zmiany w roku 2014 netto
Rozliczenie środków trwałych w budowie
500
1 518
(2 018)
-
-
-
-
Zakup
270
3
1 364
-
353
156
2 146
Koszty usuwania nadkładu w kopalniach odkrywkowych
183
-
-
-
-
-
183
Wytworzenie we własnym zakresie
-
-
925
-
-
58
983
Amortyzacja
(581)
(746)
-
-
-
(65)
(1 392)
Odpisy z tytułu utraty wartości
(40)
-
-
-
-
(26)
(66)
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych
347
91
19
-
118
33
608
Zmiana stanu rezerwy na koszty likwidacji
520
-
-
-
-
-
520
Inne zmiany
115
95
82
11
105
(218)
190
Stan na dzień 31 grudnia 2014 r.
Wartość brutto
12 752
9 996
3 281
218
2 105
733
29 085
Umorzenie
(5 810)
(4 916)
(5)
-
-
(301)
(11 032)
Odpisy z tytułu utraty wartości
(358)
(62)
(2)
-
-
(55)
(477)
Wartość księgowa netto
6 584
5 018
3 274
218
2 105
377
17 576
Zmiany w roku 2015 netto
Rozliczenie środków trwałych w budowie
475
779
(1 254)
-
-
-
-
Zakup
-
-
1 444
-
470
19
1 933
Koszty usuwania nadkładu w kopalniach odkrywkowych
462
-
-
-
-
-
462
Wytworzenie we własnym zakresie
-
-
1 126
-
1
57
1 184
Zmiana stanu rezerwy na koszty likwidacji
(131)
-
-
-
-
-
(131)
Amortyzacja
(884)
(813)
-
-
-
(48)
(1 745)
Odpisy z tytułu utraty wartości
(2 077)
(332)
(8)
-
(208)
(2)
(2 627)
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych
314
70
18
27
214
(73)
570
Inne zmiany
314
(154)
48
(2)
(87)
62
181
Stan na dzień 31 grudnia 2015 r.
Wartość brutto
14 590
10 674
4 648
243
2 706
694
33 555
Umorzenie
(6 856)
(5 648)
-
-
-
(301)
(12 805)
Odpisy z tytułu utraty wartości
(2 677)
(458)
-
-
(211)
(1)
(3 347)
Wartość księgowa netto
5 057
4 568
4 648
243
2 495
392
17 403

Nota 9.1.1 Rzeczowe i niematerialne aktywa górnicze i hutnicze - środki trwałe w budowie

XLSX
Istotne środki trwałe w budowie;
2015
2014
Program Modernizacji Pirometalurgii
1 537
956
Głogów Głęboki-Przemysłowy
976
821
Budowa szybu SW-4
609
574
Działalność inwestycyjna związana z rozbudową i eksploatacją Obiektu Unieszkodliwiania Odpadów Wydobywczych  Żelazny Most
212
234
Inwestycje związane z rozbudową infrastruktury rejonów wydobywczych w kopalniach
271
167

Nota 9.1.2 Aktywa z tytułu poszukiwania i oceny zasobów mineralnych

Istotne nakłady na poszukiwanie i ocenę zasobów mineralnych przedstawiono w poniższej tabeli.

Segment operacyjny
Opis
Nakłady rozpoznane łącznie na 31 grudnia 2015 r.
Nakłady rozpoznane w roku 2015
KGHM INTERNATIONAL LTD.
Nakłady związane z pracami eksploracyjnymi, głównie w ramach projektu Victoria położonego w Zagłębiu Sudbury w Kanadzie
1 489
212
KGHM INTERNATIONAL LTD.
Nakłady związane z pracami eksploracyjnymi w ramach projektu Ajax
573
143

Nota 9.1.3 Wydatki związane z aktywami górniczymi i hutniczymi

XLS
2015
2014
Zakup
(2 078)
(2 146)
Majątek trwały wytworzony we własnym zakresie
(1 184)
(983)
Koszty usuwania nadkładu w kopalniach odkrywkowych
(462)
(183)
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu nabycia
109
106
Pozostałe
62
94
Razem
(3 553)
(3 112)

Nota 9.2 Pozostałe aktywa rzeczowe i niematerialne

Zasady rachunkowości

Pozostałe rzeczowe aktywa trwałe wycenia się w cenie nabycia/koszcie wytworzenia pomniejszonych o skumulowaną amortyzację (umorzenie) oraz skumulowane odpisy z tytułu utraty wartości (polityka dotycząca utraty wartości przedstawiona została w Części 3).Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się metodą liniową.

Dla poszczególnych grup środków trwałych przyjęto okresy użytkowania w następujących przedziałach:

Grupa
Całkowity okres użytkowania
Budynki i budowle
25-60 lat
urządzenia techniczne i maszyny
4-15 lat
środki transportu
3-14 lat
inne środki trwałe,
5-10 lat

Wartości niematerialne wycenia się w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia pomniejszonych o skumulowane odpisy amortyzacyjne i skumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości (polityka dotycząca utraty wartości przedstawiona została w Części 3).

Odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnych dokonuje się metodą liniową, przez okres ich przewidywanego użytkowania. Dla głównych grup wartości niematerialnych okres użytkowania wynosi:

  • nabyte prawa majątkowe niezwiązane z działalnością górniczą: 5-50 lat,
  • oprogramowanie komputerowe: 2-5 lat

inne wartości niematerialne 40-50 lat

Pozostałe aktywa rzeczowe i niematerialne

XLSX
   
Rzeczowe aktywa trwałe
   
   
Budynki, budowle i grunty
Urządzenia techniczne, maszyny, środki transportu i inne środki trwałe
Środki trwałe w budowie
Wartości niematerialne
Razem
 
Stan na dzień 1 stycznia 2014 r.
         
 
Wartość brutto
1 968
1 931
149
510
4 558
 
Umorzenie
(418)
(672)
-
(139)
(1 229)
 
Odpisy z tytułu utraty wartości
(37)
(20)
(2)
(31)
(90)
 
Wartość księgowa netto
1 513
1 239
147
340
3 239
 
Zmiany w roku 2014 netto
         
 
Rozliczenie środków trwałych w budowie
124
161
(285)
(175)
(175)
 
Zakup
29
6
228
156
419
Amortyzacja
(62)
(181)
-
(52)
(295)
 
Inne zmiany
(41)
(108)
(25)
(51)
(225)
 
Stan na dzień 31 grudnia 2014 r.
         
 
Wartość brutto
2 101
1 983
60
345
4 489
 
Umorzenie
(415)
(852)
5
(127)
(1 389)
 
Odpisy z tytułu utraty wartości
(123)
(14)
-
-
(137)
 
Wartość księgowa netto
1 563
1 117
65
218
2 963
 
Zmiany w roku 2015 netto
         
 
Rozliczenie środków trwałych w budowie
212
194
(406)
-
-
 
Zakup
-
-
271
31
302
 
Wytworzenie we własnym zakresie
-
-
42
7
49
Amortyzacja
(67)
(190)
-
(13)
(270)
 
Odpisy z tytułu utraty wartości
 
(7)
(1)
(70)
(78)
 
Inne zmiany
(451)
260
51
68
(72)
 
Stan na dzień 31 grudnia 2015 r.
         
 
Wartość brutto
1 855
2 267
23
443
4 588
 
Umorzenie
(475)
(879)
-
(78)
(1 432)
 
Odpisy z tytułu utraty wartości
(123)
(14)
(1)
(124)
(262)
 
Wartość księgowa netto
1 257
1 374
22
241
2 894
             

Nota 9.3 Amortyzacja

XLSX
 
2015
2014
Amortyzacja
2 015
1 635
rozliczona w wynik finansowy
1 943
1 635
stanowiąca część kosztu wytworzenia innych aktywów
72
-
     

Nota 9.4 Rezerwa na koszty likwidacji kopalń i innych obiektów

Zasady rachunkowości

Rezerwa na przyszłe koszty związane z likwidacją kopalń i innych obiektów technologicznych tworzona jest na bazie szacunku przewidywanych kosztów likwidacji obiektów i przywrócenia stanu pierwotnego terenu po zakończeniu ich eksploatacji. Podstawą szacowania wielkości rezerwy są specjalistyczne opracowania wykonane w oparciu o prognozy eksploatacji złoża (dla obiektów górniczych) oraz ekspertyzy technologiczno-ekonomiczne sporządzone przez specjalistyczne firmy bądź wykonane w Jednostce Dominującej.

Zmiana stopy dyskonta lub szacowanego kosztu likwidacji, wpływająca na zmniejszenie rezerwy, koryguje wartość środka trwałego, którego dotyczy, chyba że przekracza wartość bilansową środka trwałego (wówczas nadwyżka ujmowana jest w pozostałych przychodach operacyjnych).

Ważne oszacowania i założenia

Wartość rezerwy stanowią zdyskontowane do wartości bieżącej oszacowane koszty przyszłej likwidacji kopalń i innych obiektów technologicznych. Na aktualizację rezerwy na dzień kończący okres sprawozdawczy mają wpływ poniższe wskaźniki:

1) W Jednostce Dominującej:

  1. wskaźnik zmiany cen produkcji budowlano-montażowej publikowany przez GUS,
  2. prognozowana stopa dyskontowa skalkulowana w oparciu o rentowność obligacji skarbowych w terminach zapadalności najbardziej zbliżonych do terminów planowanych wypływów finansowych.

2) W Grupie Kapitałowej KGHM INTERNATIONAL LTD.:

  1. stopa zwrotu z inwestycji w dziesięcio, dwudziestoletnie bony skarbowe Federalnej Rezerwy Stanów Zjednoczonych Ameryki,
  2. stopa zwrotu z inwestycji w pięcioletnie obligacje rządowe emitowane przez rządy Kanady i Chile.

Rentowność obligacji skarbowych oraz stopa inflacji ustalane są oddzielnie dla okresów przyszłych, tj. pierwszego, drugiego i trzeciego roku oraz łącznie dla okresów począwszy od czwartego roku.

W Grupie Kapitałowej KGHM Polska Miedź S.A. w celu oszacowania rezerw na koszty likwidacji kopalń i obiektów technologicznych położonych w poszczególnych krajach przyjęto następujące stopy dyskonta:

 
2015
2014
- w Polsce
2,75 %
2,75 %
- w Stanach Zjednoczonych Ameryki
1,8% - 2,5%
1,8% - 2,5%
- w Kanadzie
2,3% - 2,9%
2,3% - 2,9%
- w Chile
1,9%
1,9%
2015
2014
Stan rezerw na początek okresu sprawozdawczego
1 555
960
Zmiany szacunków odniesione w środki trwałe
(131)
520
Pozostałe
72
75
Stan rezerw na koniec okresu sprawozdawczego w tym:
1 496
1 555
- rezerwy długoterminowe
1 466
1 466
- rezerwy krótkoterminowe
30
89